Το αίσθημα συρρίκνωσης της Ευρώπης

Η οικονομία της περιοχής συρρικνώνεται.

 Πρόσφατα έγινε γνωστό ότι μετά από 15 μήνες ανάπτυξης, η οικονομία της Ευρώπης έχει «συρρικνωθεί απροσδόκητα», παρά τις προβλέψεις ότι θα παραμείνει η ίδια ή ακόμη και θα αναπτυχθεί.

Σύμφωνα με το Politico , «ο σύνθετος δείκτης υπευθύνων αγορών (PMI) της S&P Global μειώθηκε στις 48,6 μονάδες τον Απρίλιο από 50,7 μονάδες τον Μάρτιο. Οι αναλυτές ανέμεναν ότι θα παραμείνει πάνω από το βασικό όριο των 50 μονάδων, κάτω από το οποίο η δραστηριότητα θεωρείται συρρικνούμενη».

Και αυτή είναι μόνο η αρχή. Ο Κρις Γουίλιαμσον, επικεφαλής οικονομολόγος της S&P Global, λέει: «Οι ολοένα και πιο εκτεταμένες ελλείψεις εφοδιασμού απειλούν εν τω μεταξύ να περιορίσουν περαιτέρω την ανάπτυξη, ενώ παράλληλα ασκούν ανοδική πίεση στις τιμές τις επόμενες εβδομάδες».

Ορισμένοι αναλυτές θεώρησαν ότι τα οικονομικά διδάγματα της εισβολής στην Ουκρανία είχαν αντληθεί και ότι η Ευρώπη είχε λάβει μέτρα για να διασφαλίσει ότι δεν θα κρατούνταν ξανά όμηρος ενός ενεργειακού σοκ που θα προκληθεί από γεγονότα πέρα ​​από τον έλεγχό της. Το κύριο μάθημα, ωστόσο, της δομικής ευπάθειας φαίνεται να έχει αγνοηθεί.

Η τρέχουσα κατάσταση της Ευρώπης δεν μπορεί να αποδοθεί εξ ολοκλήρου στα γεγονότα στη Μέση Ανατολή: ενώ αυτά λειτούργησαν ως καταλύτης, έχουν αποκαλύψει υποκείμενα προβλήματα με τις ενεργειακές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την αποσυνδεδεμένη φύση των ενεργειακών τομέων των κρατών μελών. Η πράσινη μετάβαση, με επικεφαλής την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και ακολουθούμενη με κανονιστική ένταση και σημαντική βιασύνη, διέλυσε συστηματικά την ικανότητα βασικού φορτίου της ηπείρου για την παροχή και παραγωγή ενέργειας πολύ πριν από την προετοιμασία των υποδομών αντικατάστασης.

Τα εργοστάσια άνθρακα έχουν κλείσει για πολιτικά και όχι για οικονομικά χρονοδιαγράμματα. Τα πυρηνικά προγράμματα, παρά το γεγονός ότι ήταν αξιόπιστα και ελεγχόμενα από την εγχώρια αγορά, έκλεισαν στη Γερμανία και αλλού με την υπόθεση ότι θα υπήρχαν διαθέσιμες εναλλακτικές λύσεις - μια υπόθεση που τώρα μοιάζει με φανταστική ελπίδα και όχι με συνετή χάραξη πολιτικής, ειδικά καθώς ο Bagger 288 κυριολεκτικά διαλύει τη χώρα . Αυτό που παρέμεινε, ελλείψει της βιομηχανίας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας της Γερμανίας, ήταν ένα δίκτυο που εξαρτιόταν όλο και περισσότερο από τον καιρό και την παγκόσμια διασύνδεση.

Πέρα από το εθνικό πρόβλημα, το ρυθμιστικό επίπεδο έχει γίνει ένας παράγοντας επιδείνωσης: οι ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας είναι από τις πιο ρυθμιζόμενες στον κόσμο , με μηχανισμούς τιμολόγησης άνθρακα, συστήματα εμπορίας εκπομπών και κανόνες αγοράς παραγωγικής ικανότητας, τα οποία μπορεί να είναι λογικά σε γενικές γραμμές, αλλά συλλογικά και στην πραγματικότητα παράγουν μια δομή κόστους που αναπόφευκτα μετακυλίεται σε μεταγενέστερο στάδιο. Η γερμανική BASF, ένας από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές χημικών στον κόσμο, έχει αυξήσει τις τιμές έως και 30% .

Η Γερμανία έχει καταστεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των επικίνδυνων επιπτώσεων που προκύπτουν τόσο από την έκθεση της ενεργειακής της οικονομίας σε παγκόσμιες διαταραχές όσο και από την αποτυχία να επενδύσει σε αξιόπιστους κλάδους παραγωγής ενέργειας που λειτουργούν αποτελεσματικά. Η απόφαση να εγκαταλείψει την πυρηνική ενέργεια αφαίρεσε περίπου το 12% της παραγωγικής της ικανότητας, ενώ παράλληλα έγινε επικίνδυνα εξαρτημένη από το εισαγόμενο φυσικό αέριο. Το Βερολίνο μείωσε στο μισό την πρόβλεψη οικονομικής ανάπτυξης για το 2026 από 1% σε 0,5% και για το 2027 από 1,3% σε 0,9% (αν και ακόμη και αυτές φαίνονται αισιόδοξες). Ορισμένες προβλέψεις τοποθετούν τις πιθανότητες η Γερμανία να εισέλθει σε ύφεση το δεύτερο τρίμηνο του 2026 στο 33% .

Δεν αποτελεί έκπληξη, λοιπόν, το γεγονός ότι τα στοιχεία του PMI επιβεβαίωσαν αυτό που έδειχναν οι δείκτες. Ο τομέας των υπηρεσιών, ο οποίος στήριξε την Ευρωζώνη κατά τη διάρκεια του πολέμου στην Ουκρανία και αποτέλεσαν « την ατμομηχανή της ανάκαμψης του μπλοκ το 2025 » βρίσκονται τώρα σε  αδύναμη θέση- και ενώ η μεταποίηση έχει σημειώσει ελαφρά άνοδο, αυτό οφείλεται στην πραγματικότητα στη δημιουργία αποθεμάτων ενόψει των αναμενόμενων ελλείψεων και όχι στην πραγματική ζήτηση.

Αλλά το βασικό σημείο είναι ότι το κόστος των εισροών έχει αυξηθεί δραστικά, σε σημείο που υπάρχει πραγματικός φόβος για στασιμοπληθωρισμό, καθώς η αύξηση των τιμών παράλληλα με τη μείωση της οικονομικής δραστηριότητας έχει οδηγήσει σε μια καταστροφική σπείρα. Το κόστος ενέργειας στην Ευρώπη είναι αστρονομικό : είναι συνήθως διπλάσιο από αυτό στις Ηνωμένες Πολιτείες κατά μέσο όρο και σχεδόν 50% υψηλότερο από αυτό στην Κίνα. Το κόστος του φυσικού αερίου για τους Ευρωπαίους είναι πενταπλάσιο από το κόστος για τους Αμερικανούς.

Και καθώς η παραγωγή πραγμάτων γίνεται πιο ακριβή, αυτά τα κόστη μετακυλίονται στα επόμενα στάδια. Πρώτον, θα είναι ο ίδιος ο ενεργειακός τομέας καθώς η τιμή του φυσικού αερίου θα ανέβει, αλλά στη συνέχεια θα είναι τα βιομηχανικά προϊόντα, έπειτα τα λιπάσματα και τελικά τα τρόφιμα. Αλλά δεν θα έχει σημασία αν οι άνθρωποι δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν πράγματα, αν δεν θα έχουν ούτως ή άλλως δουλειά: υπάρχει μια σαφής, εδραιωμένη, θετική συσχέτιση μεταξύ των τιμών του ηλεκτρικού ρεύματος και της ανεργίας.

Ο ιδιωτικός τομέας πληρώνει τελικά το τίμημα για την ευπάθεια των ενεργειακών πολιτικών του μπλοκ. Δεν πρόκειται για μια ξαφνική κρίση που μπορεί να ξεπεραστεί με την πάροδο του χρόνου· είναι ένα διαρθρωτικό πρόβλημα που επιδεινώνεται από πολιτικές αποφάσεις και όχι από οικονομική λογική.  Η Ευρώπη ρυθμίζει τον εαυτό της ώστε να είναι κρύα, πεινασμένη και φτωχή - ενώ η Αμερική και η Κίνα προχωρούν μπροστά.