Οι πραγματικές ελίτ εναντίον των κυρίαρχων ελίτ

 Πάντα και παντού, οι πολιτικοί θεσμοί ελέγχονται από ελίτ. Δεν έχει σημασία αν το είδος του καθεστώτος είναι δημοκρατικό ή μοναρχικό. Δεν έχει σημασία αν υπάρχει γραπτό σύνταγμα ή όχι. Όλοι οι πολιτικοί θεσμοί - και σίγουρα κάθε κυρίαρχο κράτος - διοικούνται από μια ομάδα ελίτ που ελέγχει τα μέσα καταναγκασμού. Ο μύθος της «κυβέρνησης από τον λαό» είναι ακριβώς αυτό: ένας μύθος.

Αλλά αυτό αφήνει ένα μεγάλο ερώτημα ανοιχτό: ποιές είναι οι ελίτ; Ο Βιλφρέντο Παρέτο, ο πρωτοπόρος της ιταλικής θεωρίας των ελίτ, υποστηρίζει πειστικά ότι οι ελίτ είναι απλώς οι άνθρωποι που είναι πιο επιδέξιοι στους αντίστοιχους τομείς τους. Το να είσαι επιδέξιος δεν υποδηλώνει κανενός είδους αρετή ή ομορφιά, φυσικά, και δεν μπορούμε να υποθέσουμε ότι οποιοδήποτε μέλος της ελίτ θα είναι πιο ηθικό ή εκλεπτυσμένο από οποιονδήποτε, ας πούμε, μηχανικό της μεσαίας τάξης.

Στην περίπτωση των πολιτικών ελίτ, το να είσαι «ελίτ» σημαίνει απλώς να είσαι ο πιο αποτελεσματικός στην οργάνωση και τη διοίκηση πολιτικής δράσης. Αυτό μπορεί να γίνει τόσο για ενάρετους όσο και για κακούς σκοπούς. Οι πολιτικές ελίτ διαπρέπουν στην απόκτηση και άσκηση πολιτικής εξουσίας. Τίποτα περισσότερο. Στις κληρονομικές μοναρχίες, για παράδειγμα, ο μονάρχης είναι μονάρχης επειδή οι πρόγονοί του ήταν πιο αποτελεσματικοί στη χρήση βίας -και στην κλοπή και τη δολοφονία- από ό,τι οι ανταγωνιστές τους. Οι απόγονοί τους είναι σε θέση να παραμείνουν στην ελίτ μέσω αποτελεσματικών πολιτικών σχεδίων για να διατηρήσουν τις θέσεις τους. Στις δημοκρατίες, όσοι αποκτούν και διατηρούν την εξουσία είναι αποτελεσματικοί στο να εξαπατούν το εκλογικό κοινό και στο να κερδίζουν την εύνοια των κυβερνώντων συνασπισμών διαφόρων ομάδων συμφερόντων. Δεν είναι «η ελίτ» επειδή είναι ιδιαίτερα ενάρετοι ή καλά μορφωμένοι. Απλώς διαπρέπουν στην καλλιέργεια της απαραίτητης γνώσης για να ασκήσουν την εξουσία του κράτους ενάντια στους εχθρούς τους και ενάντια σε πιθανούς αντιπάλους.

Οικονομικές Ελίτ εναντίον Πολιτικών Ελίτ

Ωστόσο, συχνά υπάρχει σύγχυση ως προς τη διαφορά μεταξύ οικονομικών και πολιτικών ελίτ. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι οι οικονομικές ελίτ είναι αυτές που είναι πιο επιδέξιες στη διαχείριση περιουσίας. Ωστόσο, η φύση των οικονομικών ελίτ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το είδος του καθεστώτος που υπάρχει στην κοινωνία. Σε μια κοινωνία που έχει ένα κυρίως σύστημα αγοράς, οι οικονομικές ελίτ είναι αυτές που είναι πιο παραγωγικές στην ελεύθερη αγορά. Αυτοί είναι οι άνθρωποι που είναι επιδέξιοι στην επιχειρηματικότητα, τις πωλήσεις, την εφοδιαστική, τις επενδύσεις και όλες τις άλλες πτυχές μιας ελεύθερα λειτουργούσας αγοράς. Σε μια ως επί το πλείστον ελεύθερη κοινωνία, οι οικονομικές ελίτ είναι ελεύθερες να αφιερώνουν τον περισσότερο χρόνο τους στις δραστηριότητές τους στην αγορά και, ως εκ τούτου, ανταμείβονται για τις προσπάθειές τους να βελτιώσουν την παραγωγικότητά τους. Επιπλέον, ολόκληρη η κοινωνία επωφελείται από αυτά τα είδη οικονομικών ελίτ. Αυτό συμβαίνει επειδή οι ανταμοιβές στην αγορά προέρχονται από την παροχή περισσότερων αγαθών και υπηρεσιών σε περισσότερους ανθρώπους σε τιμή που μπορεί να αντέξει οικονομικά ένας αυξανόμενος αριθμός ανθρώπων.

Τα πράγματα είναι διαφορετικά σε μια κοινωνία όπου η οικονομία κυριαρχείται από το κράτος - και επομένως από την πολιτική ελίτ. Σε μια τέτοια κοινωνία, οι οικονομικές ελίτ είναι αυτές που είναι πιο επιδέξιες στη χρήση της δύναμης του κράτους για να επιτύχουν στην κρατικά ρυθμιζόμενη αγορά. Σε αυτήν την περίπτωση, οι οικονομικές ελίτ είναι αυτές που είναι σε θέση να συνεργαστούν με το καθεστώς για να επιτύχουν πολιτικές που ωφελούν τις ελίτ μέσω της χειραγώγησης και της ρύθμισης της αγοράς. Αυτές οι πολιτικές περιλαμβάνουν διασώσεις, κρατικά μονοπώλια και ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα που τροφοδοτείται από εύκολο χρήμα. Σε αυτό το σύστημα, οι οικονομικές ελίτ είναι σε θέση να διατηρήσουν και να ενισχύσουν τις θέσεις και τον πλούτο τους μέσω αποτελεσματικής πολιτικής δράσης και υπηρετώντας τις πολιτικές ελίτ αντί για πελάτες στην αγορά.

Όταν συμβαίνει αυτό, δεν μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι οικονομικές ελίτ υπάρχουν επειδή προσθέτουν αξία στην κοινωνία. Αντίθετα, οι οικονομικές ελίτ σε αυτό το τελευταίο σύστημα είναι παρασιτικές. Βασίζονται στην εκμετάλλευση των άλλων για να διατηρήσουν τις θέσεις τους και να επεκτείνουν το μερίδιο αγοράς τους. Ένα από τα πιο δραματικά παραδείγματα αυτού μπορεί να φανεί στην αντίδραση στην οικονομική κρίση που ξεκίνησε το 2008.

Αν η αγορά είχε επιτραπεί να λειτουργήσει, πολλές μεγάλες τράπεζες και άλλες εταιρείες θα είχαν χρεοκοπήσει και η περιουσία τους θα είχε αξιοποιηθεί από άλλους, πιο αποδοτικούς ιδιοκτήτες και διαχειριστές. Αυτοί οι νέοι ιδιοκτήτες θα μπορούσαν να είχαν γίνει μια νέα οικονομική ελίτ. Αλλά χάρη στην παρέμβαση των κατεστημένων πολιτικών ελίτ, οι αποτυχημένες εταιρείες σώθηκαν μέσω της αναδιανομής του πλούτου από τις παραγωγικές τάξεις σε επιλεγμένες, πολιτικά συνδεδεμένες κατεστημένες εταιρείες και ιδιοκτήτες. Έτσι, εταιρείες όπως η Citicorp και η AIG διασώθηκαν, επιβλήθηκαν νέοι κανονισμοί και εταιρείες όπως η JP Morgan αύξησαν σημαντικά το μερίδιο αγοράς τους. Η μαζική αγορά τίτλων που υποστηρίζονται από στεγαστικά δάνεια από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα έσωσε ένα μεγάλο μέρος του χρηματοπιστωτικού τομέα από την αφερεγγυότητα. Ως αποτέλεσμα, το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής «ελίτ» που βρίσκουμε στον χρηματοπιστωτικό τομέα οφείλει τις θέσεις της στην πολιτική δράση και όχι σε οποιαδήποτε πραγματική δεξιότητα στην αγορά. Σίγουρα, αυτοί οι άνθρωποι αρέσκονται να λένε στον εαυτό τους ότι είναι πλούσιοι επειδή «η αγορά» τους εκτιμά τόσο πολύ. Στην πραγματικότητα, είναι επιτυχημένοι επειδή οι λομπίστες έχουν καταφέρει να στηρίξουν τις εταιρείες τους και να διασφαλίσουν, μέσω του συνεχούς νομισματικού πληθωρισμού, την ανάπτυξη των χαρτοφυλακίων τους.

Αλλά αυτό είναι μόνο ένα παράδειγμα. Σε κάθε κοινωνία όπου οι πολιτικές ελίτ ξοδεύουν αφειδώς ή ασκούν εκτεταμένη ρύθμιση της οικονομίας, η οικονομία παραμορφώνεται συνεχώς κατά τρόπο που ευνοεί όσους διαθέτουν πολιτικές διασυνδέσεις, εις βάρος όλων των υπολοίπων. Για παράδειγμα, οι οικονομικές «ελίτ» που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε κυβερνητικές συμβάσεις - π.χ. ο Έλον Μασκ, ο Πίτερ Θιλ, ο ιδρυτής της Flock Safety κ.ά. - δεν ανήκουν στην ελίτ επειδή είναι ιδιαίτερα παραγωγικοί σε μια ελεύθερη αγορά. Ανήκουν στην ελίτ επειδή είναι επιδέξιοι στην κατάσχεση της περιουσίας των φορολογουμένων μέσω του μηχανισμού φορολογίας και δαπανών.

Σημειώστε ότι σε αυτό το παρεμβατικό σύστημα, οι πραγματικές οικονομικές ελίτ - οι άνθρωποι που θα είχαν ανέλθει στην κορυφή μιας πραγματικά ελεύθερης οικονομίας - παραγκωνίζονται και υποβιβάζονται από κυβερνητικές ενέργειες που ευνοούν ορισμένες επιχειρήσεις. Ποιες είναι αυτές οι επίδοξες ελίτ; Δεν θα μάθουμε ποτέ, και αντ' αυτού μένουμε με την ψεύτικη τάξη των δισεκατομμυριούχων μας, η οποία είναι «ελίτ» μόνο στην ικανότητά της να εκμεταλλεύεται ανθρώπους που κάνουν πραγματική δουλειά στον ιδιωτικό τομέα.

Συμπέρασμα

Έτσι, έχουμε μια συγχώνευση της οικονομικής και της πολιτικής ελίτ. Και οι δύο τύποι ελίτ βασίζονται γενικά σε κάποιο είδος απάτης για να υποστηρίξουν τους ισχυρισμούς τους.

Η πολιτική ελίτ, για παράδειγμα, διεκδικεί τις θέσεις της επικαλούμενη κάποιο είδος θεϊκής εντολής, ή ηθική αρετή, ή επειδή υποτίθεται ότι αντανακλά τη «βούληση του λαού». Όλα αυτά είναι ψέματα, φυσικά, αλλά παρόλα αυτά έχουν εργαστεί για να ξεγελάσουν και να κατευνάσουν το κοινό εδώ και πολλούς αιώνες.

Υπό ένα καθεστώς οικονομικού παρεμβατισμού, οι οικονομικές ελίτ βασίζονται επίσης σε ψέματα. Ισχυρίζονται ότι είναι ελίτ επειδή είναι αποτελεσματικές ή εργατικές ή «εξυπηρετούν τον πελάτη». Αυτά είναι επίσης ψέματα, καθώς, ελλείψει ελεύθερης —ή ακόμη και ως επί το πλείστον ελεύθερης— αγοράς, οι ελίτ βρίσκονται, στην πραγματικότητα, στις θέσεις τους λόγω πολιτικών ελιγμών. Στην πραγματικότητα, είναι απλώς μια επέκταση της πολιτικής ελίτ. Όσο πιο παρεμβατικό είναι το καθεστώς, τόσο περισσότερο ισχύει αυτό.

Οι πραγματικές ελίτ ήταν πάντα εκείνες που λαμβάνουν την εθελοντική και ελεύθερη υποστήριξη άλλων μέσω του ιδιωτικού τομέα ή μέσω άλλων μη βίαιων μέσων αλληλεπίδρασης: μέσω οικογενειών, θρησκευτικών ιδρυμάτων και άλλων ιδρυμάτων του ιδιωτικού τομέα. Από την άλλη πλευρά, όσοι γίνονται «ελίτ» μέσω της έναρξης βίας και μέσω της λεηλασίας άλλων, ήταν πάντα απατεώνες και επιτήδειοι.

Ryan McMaken

twitter.com/ryanmcmaken

Ο Ryan McMaken (@ryanmcmaken) είναι αρχισυντάκτης στο Mises Institute, πρώην οικονομολόγος της Πολιτείας του Κολοράντο και συγγραφέας δύο βιβλίων: Breaking Away: The Case of Secession, Radical Decentralization, and Smaller Polities και Commie Cowboys: The Bourgeoisie and the Nation-State in the Western Genre. Είναι επίσης επιμελητής του The Struggle for Liberty: A Libertarian History of Political Thought. Ο Ryan είναι κάτοχος πτυχίου στην οικονομία και μεταπτυχιακού τίτλου στη δημόσια πολιτική, τα χρηματοοικονομικά και τις διεθνείς σχέσεις από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο. Στείλτε τα άρθρα σας για τα Mises Wire και Power and Market, αλλά διαβάστε πρώτα τις οδηγίες για τα άρθρα.

Ο Ράιαν είναι συν-παρουσιαστής των podcast «Radio Rothbard» και «Loot & Lobby», έχει εμφανιστεί στα κανάλια Fox News και Fox Business, ενώ έχει παρουσιαστεί σε διάφορα εθνικά έντυπα, όπως τα Politico, The Hill, Bloomberg και The Washington Post.

Είναι παντρεμένος εδώ και 26 χρόνια και έχει τέσσερα παιδιά.

Δημοσιογράφοι που επιθυμούν να λάβουν σχόλια: Στείλτε email στον Ράιαν στη διεύθυνση rwmcmaken@mises.org.